ADHD: Ontdek de Verborgen Superkrachten die je Leven Kleur Geven

Anouk Dom | Klinisch psycholoog

Zien wat bij jou past, naast alles wat moeite kost

Als je vaak bezig bent met wat je vergeet, uitstelt of moeilijk afkrijgt, raken je sterke kanten gemakkelijk op de achtergrond. Er mag ook aandacht zijn voor wat je graag doet en wat je goed kunt.

Welke sterke kanten herken jij?

Volwassenen met ADHD noemen in onderzoek onder meer creativiteit, flexibiliteit, energie en sociale kwaliteiten als positieve kanten die zij ervaren. Dat zijn persoonlijke beschrijvingen, geen vast pakket eigenschappen dat bij iedereen hoort. [1]

Misschien herken je er veel van. Misschien denk je bij zo’n lijst vooral: maar ik ben helemaal niet bijzonder creatief. Begin dan kleiner. Kun je iets helder uitleggen? Zie je snel een praktische oplossing? Maak je contact met iemand die er wat verloren bij staat?

De twaalf thema’s hieronder gaan over mogelijke persoonlijke kwaliteiten. Ze verschillen van mens tot mens en vormen geen vaste kenmerken van ADHD. Lees vooral verder bij wat jij herkent.

Creativiteit en nieuwe ideeën

Stel dat je bij het plannen van een uitstap meteen vijf leuke mogelijkheden ziet. Dat is prettig wanneer jullie nog aan het kiezen zijn. Zodra de trein geboekt moet worden, is er juist behoefte aan één besluit.

Een idee wordt bruikbaar in de juiste omgeving

Je kunt met elkaar afspreken: eerst verzamelen we ideeën, daarna kiezen we. Bewaar de overige opties voor een andere keer. Zo krijgt jouw inbreng ruimte zonder dat de hele planning blijft openstaan.

Hyperfocus: opgaan in iets wat je boeit

Je bent bezig met een foto, een technische puzzel of een onderwerp waarover je wilt leren. Je probeert, zoekt verder en merkt dat je echt vooruitkomt. Het kan fijn zijn om zo betrokken bij iets te zijn.

Bekijk ook welke omstandigheden dat mogelijk maakten: voldoende tijd, een rustige plek, een concrete vraag of iemand om mee te overleggen. Je leert dan meer dan wanneer je alleen concludeert dat het toevallig een goede dag was.

Leg eventueel een klein stoppunt vast. Bijvoorbeeld: na deze bewerking sla ik op en haal ik iets te eten. Plezier en zorg voor je energie mogen bij dezelfde activiteit horen.

Humor en luchtigheid

Iedereen aan tafel praat door elkaar en de sfeer wordt wat gespannen. Jij maakt een vriendelijke grap over de situatie en er wordt even gelachen. Zo kan humor een manier zijn waarop jij contact maakt.

Ondernemerschap en iets durven proberen

Je denkt eraan om zelfgemaakte kaarten te verkopen. Je maakt eerst een paar voorbeelden en vraagt bekenden wat ze mooi of duidelijk vinden. Zo krijgt een idee een kleine, overzichtelijke eerste stap.

Hetzelfde kan op het werk. Als je graag oplossingen bedenkt, vraag dan vooraf wanneer ideeën welkom zijn en wie beslist. Een kwaliteit wordt makkelijker inzetbaar wanneer de taak duidelijk is.

Empathie en aandacht voor de ander

Een vriendin zegt dat alles goed gaat, maar antwoordt kort. Je vraagt of ze wil vertellen, afleiding wil of liever even rust heeft. Je hoeft haar gevoel niet vooraf juist te raden om aandachtig te kunnen zijn.

Nieuwsgierigheid en iets nieuws ontdekken

Tijdens een wandeling zie je een paadje waar je nog niet bent geweest. Je kijkt of je tijd en energie hebt en kiest een klein ommetje. Iets nieuws ontdekken hoeft geen grote reis te zijn.

Flexibiliteit en een andere weg vinden

Het restaurant waar jullie wilden eten blijkt gesloten. Je baalt, maar stelt daarna twee andere mogelijkheden voor. Meebewegen kan ook betekenen dat je eerst even tijd nodig hebt voordat je een nieuw plan kiest.

Vraag eventueel aan iemand die je vertrouwt: “Wanneer zag je mij iets goed aanpakken?” Misschien denkt die aan iets alledaags dat jij nauwelijks hebt opgemerkt, zoals rustig blijven zoeken naar een oplossing wanneer een afspraak verandert.

Problemen bekijken vanuit een andere hoek

Tijdens een overleg loopt iedereen vast. Jij legt een onverwachte verbinding en plots ontstaat er een bruikbaar idee. Of een vriend vertelt iets ingewikkelds en jij vindt een voorbeeld waardoor het ineens begrijpelijk wordt. Zulke momenten zeggen ook iets over jou.

Maak een kwaliteit zichtbaar met een voorbeeld

Kies één recent moment dat goed liep. Schrijf op wat jij deed, liefst met een werkwoord. “Ik maakte de uitleg overzichtelijk” zegt meer dan “Ik ben slim”. “Ik stelde een vraag waardoor iemand verder kon” is concreter dan “Ik ben sociaal”.

Passie en doorzettingsvermogen

Je wilt een lastig stukje muziek leren spelen. Je oefent telkens een klein deel en merkt na een paar dagen verschil. Vooruitgang hoeft niet te betekenen dat je er uren aan één stuk mee bezig bent.

Rechtvaardigheid en opkomen voor anderen

In een groepsgesprek wordt iemand telkens onderbroken. Je zegt: “Ik wilde haar verhaal nog even horen.” Opkomen voor eerlijkheid kan in zo’n klein moment zitten, zonder dat jij elk conflict moet oplossen.

Kalmte en overzicht als er iets misloopt

Tijdens een familie-etentje valt een glas om. Terwijl er door elkaar gepraat wordt, pak jij een doek en maak je een stukje tafel vrij. Eén praktische handeling kan jouw manier zijn om overzicht te houden.

Gericht werken met een duidelijke eindtijd

Een korte taak blijft de hele ochtend liggen. Je spreekt met een collega af om om drie uur samen te kijken en maakt een eerste versie. Die afspraak geeft een concreet eindpunt; je hoeft daarvoor geen hele nacht door te werken.

Combineer wat je kunt met passende steun

Misschien leg je een plan enthousiast uit, maar vergeet je achteraf de afspraken te mailen. Een korte checklist kan dan helpen om je bijdrage ook af te ronden. Of je werkt graag inhoudelijk mee, maar hebt iemand nodig om vooraf mee te denken over de volgorde.

Vraag concreet wat je nodig hebt: “Ik denk graag mee over de inhoud. Kunnen we eerst bepalen wat vandaag echt af moet?” Dat geeft zowel je mogelijkheden als je grenzen een plaats.

Je hoeft geen superkracht te bewijzen

Onderzoek vond een verband tussen het kennen en gebruiken van eigen sterke kanten en gunstiger welbevinden. Dat is een aanwijzing om hier aandacht aan te geven, geen bewijs dat een oefening op zichzelf je klachten vermindert. [2]

Een gesprek over sterke kanten mag opluchten. Als het voelt als een nieuwe verwachting om uitzonderlijk te zijn, mag je dat ook zeggen. Gewoon iets prettig vinden of iets behoorlijk doen is genoeg.

Je hoeft geen bijzonder talent tegenover je moeilijkheden te zetten. Het doel is dat je beter ziet wat jou past en welke steun je nodig hebt, ook op dagen waarop weinig vanzelf gaat.