AuDHD: De Unieke Ervaring van Mensen met Autisme én ADHD

Gepubliceerd op 1 maart 2025 om 13:30
ADHD én ASS AuDHD autisme volwassenen

Anouk Dom | Klinisch psycholoog

Herkenning, dagelijkse voorbeelden en ruimte voor wat jij nodig hebt

Herken je dat gevoel dat je twee tegenstrijdige dingen tegelijk wilt? Je verlangt naar routine, maar vindt het moeilijk om die vol te houden. Je wilt iets beleven, maar raakt uitgeput van alle drukte. En als je eindelijk rust hebt, begint het alweer te kriebelen.

Misschien herken je jezelf in verhalen over AuDHD: autisme en ADHD die samen voorkomen. In dit artikel kijken we naar hoe dat in het dagelijks leven kan voelen, en wat jou mogelijk wat meer ruimte geeft.


Wat is AuDHD?

AuDHD is een informele term voor autisme én ADHD bij dezelfde persoon. Het is geen aparte, derde diagnose. ADHD en autisme kunnen samen worden vastgesteld; bij onderzoek wordt zorgvuldig naar beide gekeken. [1]

Geen twee mensen met AuDHD zijn hetzelfde. De voorbeelden hieronder zijn mogelijke ervaringen, geen checklist. Herkenning kan helpen om woorden te vinden voor wat je meemaakt, maar bewijst niet dat je ADHD of autisme hebt.

Routine willen, maar ze niet kunnen vasthouden

Op zondag maak je een overzichtelijke weekplanning. Alleen al weten wat je wanneer gaat doen, geeft rust. Maandag komt er een onverwacht telefoontje tussen. Daarna begin je aan iets anders, vergeet je naar je planning te kijken en ben je het overzicht kwijt.

Dat kan frustrerend zijn: je hebt wél behoefte aan houvast. Die behoefte maakt plannen, beginnen en terugkeren naar een taak alleen niet vanzelf gemakkelijk.

Probeer een kleine basisroutine, met ruimte eromheen. Bijvoorbeeld: na het ontbijt kijk je naar je agenda en kies je één eerste taak. Is je dag anders gelopen? Dan mag je bij dat kleine anker opnieuw beginnen.

Helemaal opgaan in iets, terwijl de was blijft liggen

Je zoekt iets op over een onderwerp dat je boeit. Een uur later heb je twaalf tabbladen open en weet je precies hoe het zit. Ondertussen ligt de natte was nog in de machine en ben je vergeten te lunchen.

Je kunt dus veel aandacht voor iets hebben en tegelijk moeite ervaren met stoppen of overschakelen. Dat wordt vaak hyperfocus genoemd. Die aandacht is niet voor elke taak even beschikbaar. [1]

Een herinnering met een concrete handeling kan een overgang helpen markeren: ‘Sla dit op, sta op en hang de was op.’ Kies liefst een natuurlijk stoppunt, bijvoorbeeld na deze alinea of dit onderdeel.


AuDHD ADHD en autisme samen - overeenkomsten - hand in hand

Verbinding zoeken en daarna helemaal leeg zijn

Met één vriend kun je uren praten over iets wat jullie bezighoudt. Op een verjaardag lopen de gesprekken door elkaar. Je wilt reageren, probeert de draad te volgen en zoekt een moment om ertussen te komen. Eenmaal thuis wil je vooral dat niemand nog iets vraagt.

Graag contact hebben en veel hersteltijd nodig hebben, kunnen naast elkaar bestaan. Het ene maakt het andere niet minder echt.

Misschien past een wandeling met één persoon beter dan een druk etentje. Of helpt het om vooraf te zeggen: ‘Ik ben er graag bij, maar ik blijf niet de hele avond.’ Je hoeft je belangstelling niet te bewijzen door over je grens te gaan.

Prikkels opzoeken en er toch door overspoeld raken

Je kijkt uit naar een concert: de muziek, de sfeer, eindelijk iets beleven. Maar het gedrang, de felle lichten en de gesprekken rondom je worden na een tijdje te veel. Je wilt blijven én weg.

Je kunt verlangen naar de ene ervaring en moeite hebben met alles wat erbij komt. Welke prikkels prettig zijn en hoeveel je aankunt, hoeft ook niet elke dag hetzelfde te zijn.

Bekijk vooraf of je ergens rustig kunt staan of pauzeren. Minder geluid of een korter bezoek kan soms meer ruimte geven om te genieten. [2]

Voorspelbaarheid nodig hebben en zelf plannen omgooien

Een lastminute wijziging van iemand anders kan je behoorlijk van slag brengen. Toch zeg je zelf plots enthousiast ja op een uitstap. Pas later besef je dat je niet weet waar jullie eten, hoe laat je thuis bent of wanneer je nog kunt uitrusten.

Een spontane wens en behoefte aan duidelijkheid kunnen op hetzelfde moment meespelen. Dat maakt je behoefte aan voorspelbaarheid niet onoprecht.

Bouw een korte tussenstap in voor je toezegt: ‘Dat lijkt me leuk, ik bekijk even of het past.’ Vraag vervolgens naar de twee of drie dingen die jij nodig hebt om overzicht te houden.


AuDHD ADHD & ASS Neurodiversiteit klinische diagnose moeilijk

Hoe werken ADHD en autisme dan samen?

ADHD en autisme zijn geen vaste tegenpolen. Hun kenmerken kunnen overlappen en in verschillende situaties anders opvallen. Er bestaat geen eenvoudige formule die voorspelt hoe de combinatie bij jou voelt. [1]

Denk aan de planning van daarnet: overzicht willen en moeite hebben om je aandacht terug naar die planning te brengen, kunnen tegelijk spelen. Het helpt dan weinig om alleen te zeggen: ‘Maak gewoon een schema.’ Het schema moet ook bruikbaar zijn wanneer je afgeleid raakt.

Je hoeft niet elke ervaring netjes bij één diagnose onder te brengen. De nuttige vraag is vaak: wat gebeurt er hier, wat kost mij energie en welke aanpassing helpt?

Waarom wordt de combinatie soms later herkend?

Moeilijkheden kunnen minder zichtbaar zijn door aangeleerde strategieën of overlap. Onderzoek kijkt daarom naar je ontwikkeling, verschillende levensgebieden en andere mogelijke verklaringen. Een vragenlijst alleen volstaat niet. [1]

Misschien ziet iemand alleen dat je steeds op tijd komt, terwijl jij daarvoor meerdere alarmen nodig hebt en een uur vooraf klaarzit. Vertel bij een onderzoek ook wat het je kost om iets te laten lukken.


AuDHD ADHD & ASS Neurodiversiteit brein - super kracht

Een leven bouwen dat bij jou past

Je mag mild voor jezelf zijn én hulp nodig hebben. Anders functioneren kan sterke kanten meebrengen, maar je hoeft geen bijzonder talent tegenover je moeilijkheden te zetten om steun te verdienen.

Begin met één kleine aanpassing. Vraag om afspraken op papier, een rustiger werkplekje of tijd om een vraag te verwerken. Bespreek wat bij jou past; ondersteuning hoort rekening te houden met individuele behoeften. [2]

Zoek ook mensen bij wie je niet voortdurend hoeft uit te leggen waarom iets veel energie kost. Dat kan een vertrouwd persoon zijn, een lotgenotengroep of een hulpverlener met kennis van ADHD én autisme.

Wil je laten onderzoeken of ADHD en ASS bij jou samen voorkomen? Op de pagina over diagnostisch onderzoek lees je hoe dat binnen deze praktijk wordt bekeken. [3]


Meer weten over AuDHD?

Wil je beter begrijpen wat we weten over overlap, wisselwerking en diagnostiek? Lees dan ook de verdieping: AuDHD — wat weten we over autisme en ADHD samen? [4]


Bronnen en verder lezen

1. Young en collega’s, 2020 — ADHD en autisme samen herkennen en ondersteunen
Expertconsensus over gezamenlijke kenmerken, onderzoek en ondersteuning.

2. NICE — Autisme bij volwassenen: onderzoek en ondersteuning
Richtlijn met aandacht voor individuele behoeften, communicatie en de zintuiglijke omgeving.

3. Diagnostisch onderzoek naar ADHD en ASS bij volwassenen
Praktische informatie over onderzoek binnen deze praktijk.

4. AuDHD: wat weten we over autisme en ADHD samen?
Verdiepingsartikel op deze website.


Inhoudelijk herzien op 2 oktober 2026.