Anouk Dom | Klinisch psycholoog
Ruimte voor je reactie en een haalbare volgende stap
Het onderzoek is afgerond en ADHD is bevestigd. Misschien voel je opluchting: eindelijk woorden voor wat al zo lang moeilijk gaat. Maar de volgende ochtend ligt de administratie er nog en begint je werkdag gewoon opnieuw. Wat doe je nu met die duidelijkheid?
Je hoeft niet meteen je hele leven te veranderen. Je mag eerst laten bezinken wat de uitslag voor jou betekent. Daarna kun je kiezen waar je het liefst wat verlichting zou voelen.
Opluchting en verdriet kunnen naast elkaar bestaan
Je denkt terug aan school: al die opmerkingen over beter opletten. Tegelijk vraag je je af waarom niemand vroeger aan ADHD dacht. Of je herkent veel in het verslag, maar voelt je nog ongemakkelijk bij het woord diagnose.
Na een diagnose kunnen opluchting, twijfel en vragen over jezelf door elkaar lopen. [2] Misschien wil jij er meteen over praten; misschien heb je eerst stilte nodig. Er is geen voorgeschreven volgorde waarin je dit moet verwerken.
Lees je verslag in kleine stukken
Je hoeft niet alles in één avond te begrijpen. Lees bijvoorbeeld eerst de conclusie. Noteer één zin die je herkent en één vraag die bij je opkomt. Een volgende keer kun je naar de adviezen kijken.
Vragen mogen heel gewoon zijn: “Wat bedoelen jullie hiermee?” of “Hoe kan ik dit op mijn werk uitleggen?” Als je tijdens het gesprek weinig kon opnemen, mag je dat benoemen. Vraag hoe je achteraf verduidelijking kunt krijgen en of daar een aparte afspraak of kost bij hoort.
Kies een doel dat je in je dag terugziet
“Mijn ADHD beter aanpakken” klinkt groot. “Niet meer iedere avond bang zijn dat ik een rekening gemist heb” is concreter. Je kunt dan bespreken hoe je post binnenkomt, waar ze blijft liggen en wie met je mee kan kijken.
Misschien is administratie helemaal niet jouw grootste zorg. Misschien wil je na het werk nog energie hebben voor je gezin, of rustiger overleggen met je partner. Jouw prioriteiten horen mee te bepalen hoe de ondersteuning eruitziet. [1]
Schrijf ook op wat al helpt. Bijvoorbeeld: samen met iemand beginnen lukt beter dan alleen wachten tot je zin krijgt. Dat is bruikbare informatie voor een volgend gesprek.
Welke hulp past bij jouw vraag?
Behandeling kan bestaan uit medicatie, psychotherapie of een combinatie. [3] Praktische begeleiding bij plannen kan daarnaast een andere vraag beantwoorden dan gesprekken over angst of zelfbeeld. Vertel wat je wilt aanpakken, ook als je de naam van de juiste hulpvorm nog niet kent.
Vraag een hulpverlener wat jullie gaan doen en hoe je merkt of het helpt. [4] Bijvoorbeeld: “Gaan we mijn week samen bekijken, krijg ik oefeningen mee, of praten we vooral over wat er gebeurt?” Dat maakt een voorstel gemakkelijker te beoordelen.
Voor medicatie maak je met een arts afspraken over een medische beoordeling, werking, bijwerkingen en opvolging. [1] Je mag twijfels meenemen. Verander voorgeschreven medicatie niet zelf.
Maak de eerstvolgende handeling klein
Een advies als “zoek begeleiding” kan blijven liggen omdat het nog uit allerlei stappen bestaat. Maak er iets van dat je vandaag kunt doen: één contactgegevenspagina bewaren, een vraag opschrijven of samen met iemand een telefoontje voorbereiden.
- Waar wil ik als eerste hulp bij?
- Wie kan ik daarvoor aanspreken?
- Wie neemt contact op: ikzelf of iemand anders?
- Wat wil ik vooraf weten over kosten, wachttijd en opvolging?
Je mag steun vragen bij het starten
Misschien heb je iemand nodig die even naast je zit terwijl je een mail opstelt. Of iemand die luistert naar wat de diagnose bij je oproept, zonder meteen tien oplossingen te geven. Je kunt precies zeggen wat je prettig vindt.
Een diagnose geeft informatie. Je hoeft er geen nieuw takenpakket van te maken waarin je alles voortaan perfect moet aanpakken. Eén haalbare stap, met steun waar nodig, is een begin.
Bronnen en verder lezen
1. NICE - ADHD: diagnosis and management (NG87)
Richtlijn over gezamenlijke keuzes en medische opvolging. Britse zorgregels zijn niet als Belgische regels overgenomen.
2. Aoki en collega’s, 2020 - Ervaringen met een ADHD-diagnose op volwassen leeftijd
Interviews met twaalf volwassenen in Japan. Beschrijft ervaringen, geen vaste verwerkingsfasen.
3. NIMH - ADHD in Adults: 4 Things to Know
Officiële uitleg over behandeling bij volwassenen.
4. NIMH - Psychotherapies
Informatie over psychotherapie en vragen die je aan een hulpverlener kunt stellen.